Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja
Chełmno (niem. Culm) to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły, nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą. W pobliżu most przez Wisłę na drodze międzynarodowej Cieszyn - Gdańsk. Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla - głównie wielkopłytowe - na wschód i południe od niego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego. Według danych z 2 stycznia 2006, miasto miało 20 822 mieszkańców.

Historia
Chełmno już od wczesnego średniowiecza było ważnym grodem, co potwierdziło odkrycie pozostałości bazyliki romańskiej z XI wieku oraz grodziska i cmentarzyska w pobliskim Kałdusie. W XI-XII w. Chełmno pełniło funkcję grodu kasztelańskiego. Miasto to w 1228 Zakon Krzyżacki wybrał na stolicę ziemi chełmińskiej, w latach 1230-1250 było głównym miastem zakonu i siedzibą I Komturii), a 1236-1251 siedzibą diecezji chełmińskiej. 28 XII 1233 roku otrzymało prawa miejskie (odnowione po pożarze w 1251), które stały się wzorem dla lokacji około 200 miast wschodniopomorskich i mazowieckich. W tym czasie miasto nosiło także niemiecką nazwę Kulm (bądź Culm). Odtąd rozpoczął się największy rozwój miasta, które wstąpiło do Hanzy, jednak nie zyskało tak dużego znaczenia jak planowano i wkrótce zostało prześcignięte przez Toruń. Od 1466 na mocy pokoju toruńskiego miasto pozostało w granicach Prus Królewskich. Od 1473 i ponownie, reaktywowane po upadku, od 1692, działała tutaj Akademia Chełmińska, szkoła średnia, która współpracowała z Akademią Krakowską. W XVIII wieku Chełmno podupadło, w 1772 dostało się do zaboru pruskiego. Od 1806 w Księstwie Warszawskim, 1815 w Prusach (Wlk. Ks. Poznańskie), 1817 w Prusach Zach.

Zabytki
Chełmno jest wyjątkowo bogate w zabytki, zachowało się tutaj pięć (spośród siedmiu niegdyś istniejących) gotyckich kościołów, prawie nienaruszony średniowieczny układ urbanistyczny oraz prawie cały obwód murów miejskich, renesansowy ratusz, a także wiele kamienic z XVIII-XIX w.
Układ urbanistyczny pochodzi prawdopodobnie z czasu drugiej lokacji, po r. 1251.

  •     Dawna fara, dziś kościół Wniebowzięcia NMP, zajmujący południowy, narożny przyrynkowy blok zabudowy; zbudowano go prawdopodobnie w dwóch fazach w latach 1280-1320
  •     Renesansowy ratusz, przebudowany z gotyckiego XIII-wiecznego w latach 1567-72 i 1584-96, z rozbudowaną attyką, jeden z najcenniejszych zabytków renesansu w północnej Polsce
  •     Kościół pofranciszkański św. Jakuba, trójnawowy z prostokątnym prezbiterium, budowany od końca XIII do 1 ćwierci XIV wieku.
  •     Kościół podominikański śś. Piotra i Pawła, gotycki, pierwotnie dwunawowy, przebudowany w XIV w. na trójnawowy (z bardzo wąską nawą północną), a następnie zbarokizowany w XVIII w. W pierwotnej postaci zachowało się prezbiterium.
  •     Kościół poklasztorny św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, z bogatym wyposażeniem wnętrza z przełomu XVI/XVII w. i XVIII w. Pierwotnie zakonny cysterek, później benedyktynek, obecnie Sióstr Miłosierdzia (szarytek)
  •     Kościół szpitalny Św. Ducha, przy którym dawniej istniał zakon Św. Ducha
  •     kaplica św. Marcina
  •     Brama Grudziądzka z końca XIII w., z dobudowaną w XVII w. kaplicą
  •     Prawie kompletny obwód murów miejskich z basztami. Jedne z najdłuższych takich murów w Polsce.

Znane postacie urodzone w Chełmnie
    * Brunon Bendig (1938-2006), bokser, medalista olimpijski z Rzymu 1960
    * Joachim Grubich (ur. 1935), organista
    * gen. Heinz Guderian (1888-1954), twórca niemieckiej doktryny pancernej, autor książki "Achtung Panzer"
    * Brygida Kürbis (1921-2002), historyk mediewista
    * Hermann Löns (1866-1914), powieściopisarz i dziennikarz
    * Małgorzata Maier (ur. 1966), uczestniczka pierwszej edycji Big Brothera
    * Ewa Pobłocka (ur. 1957), pianistka
    * Franciszek Raszeja (ur. 1896), lekarz ortopeda
    * Leon Raszeja (ur. 1901), prawnik
    * Maksymilian Raszeja (ur. 1889), teolog
    * Dr Kurt Schumacher (1895-1952), przywódca i jeden z założycieli Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD)
    * Jan Szupryczyński (ur. 1934), geograf

W Chełmnie zmarła Magdalena Mortęska (1554-1631), benedyktynka, ksieni tutejszego klasztoru i reformatorka zakonu benedyktynów, a także autorka dzieł religijnych.
Swoją klinikę w Chełmnie miał Ludwik Rydygier (1850-1920) - chirurg, który przeprowadził tutaj pierwszą na świecie operację resekcji żołądka i udoskonalił wiele narzędzi chirurgicznych.

Źródło: Wikipedia - wolna encyklopedia

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl