Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Historia, miasta i zabytki na monetach » Dlaczego lokacja Krakowa jest powodem do świętowania?

Po opadnięciu emocji związanych z tematem i wizerunkami, jakie miały pojawić się na monetach upamiętniających lokacje Krakowa, przyszła chwila na refleksję pod tytułem - dlaczego właściwie lokacja, a nie inne wydarzenie było tak ważne dla tego miasta.

W 1257 roku Kraków istniał już od ponad 300 lat, jako twór średniowieczny natomiast jako miejsce osadnictwa i skupiska ludzi ponad 40 000 lat. Dlaczego okazją do świętowania nie była rocznica wybudowania katedry wawelskiej czy data utworzenia z Krakowa stolicy kraju? Prześledźmy pokrótce historię Krakowa do roku, 1257 aby zrozumieć, dlaczego właśnie ta data a nie inna została wybrana przez radnych, jako ta najważniejsza.

Średniowieczny Kraków powstał w IX wieku jako gród warowny i osada podgrodowa. W 1000 roku powstaje biskupstwo w Krakowie, które świadczy o znaczeniu tego grodu. W 1020 rozpoczyna się budowa katedry wawelskiej. W 1038 Kazimierz Odnowiciel ustanawia Kraków siedzibą stolicy swego kraju. W 1076 ma miejsce pierwsza koronacja króla polskiego Bolesława Śmiałego. Następne dziesięciolecia to kolejne fundacje kościołów, klasztorów, dworków i innych siedzib możnych władców. Z 1228 datuje się dokument, w którym jest mowa o sołtysie Piotrze, z czego można by wnioskować, że Kraków miał już organizację miejską. Natomiast dopiero akt lokacyjny wydany przez Bolesława Wstydliwego w 1257 roku nadaje wszelkie prawa miejskie temu miastu a także reorganizuje go urbanistycznie i architektonicznie.

Do 1257 zabudowa miejska rozwija się chaotycznie, po tej dacie został wytyczony rynek oraz ulice rozchodzące się pod kątem prostym do rynku. Całe miasto podzielone zostało na prostokątne parcele. Działki te przylegały krótszym bokiem do rynku bądź ulicy, dlatego też kamienice są wysokie a wąskie zazwyczaj posiadające jedynie dwa okna.

Akt lokacyjny nie tylko zreorganizował architektonikę miasta, ale także nadał mu większe znaczenie, poprzez powołanie rady miejskiej składającej się z zamożnych mieszczan a także przez powołanie sądu. Po akcie lokacyjnym miasto mogło nabywać kolejne przywileje, które sprzyjały jego rozwojowi, a także mogło przeznaczać pieniądze z podatków na cele obronne.

W 1286 król Leszek Czarny wydaje decyzje budowy fortyfikacji wokół Krakowa. Były to budowle drewniano -ziemne, ale być może część z nich była już murowana. W 1342 roku Kazimierz wielki wydaje dekret na mocy, którego sukno przywożone do Krakowa może być sprzedawane jedynie w sukiennicach, co powoduje wzrost znaczenia miejscowych kupców. W 1366 ma miejsce lokacja miasta Kleparz, które obecnie jest częścią Krakowa. W 1400 została powołana do życia Akademia Krakowska. W 1432 na mocy przywileju królewskiego rada miejska ustanowiła trzy jarmarki w maju, czerwcu i we wrześniu.

Akt lokacyjny dał przyczynek do rozwoju samorządności miasta, po tej dacie kolejni władcy Polski lub też jedynie Małopolski, są oficjalnymi protektorami miasta, a nie jego zarządcami. Miastem rządzą jego mieszkańcy. Dlatego też właśnie data 1257 jest tak ważna dla radnych Krakowa, akt lokacyjny dał podstawy do uporządkowania władzy w mieście.

Bogumiła Wiśniewska

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl