Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Historia, miasta i zabytki na monetach » Miasto Toruń i zabytki średniowiecznej kultury materialnej

Miasto Toruń 4 grudnia 1997 roku zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. Toruń jest jedynym miastem w Europie Północnej gdzie zachowało się większość średniowiecznych domów mieszkalnych, jest też jednym z niewielu miast, które nadal ma zachowany średniowieczny kształt. Na przykładzie Torunia można prześledzić rozwój średniowiecznego miasta dwudzielnego podzielonego na Stare i Nowe miasto a także miasta portowego, miasta hanzeatyckiego a także miasta zespolonego z zamkiem krzyżackim. W obrębie miasta zachowały się nie tylko średniowieczne mury, baszty bramy, domy mieszkalne, spichlerze, ale także kościoły, ratusz, uliczki, obecnie znajduję się tu 6 zabytków klasy 0, 50 klasy pierwszej i ponad 270 klasy drugiej.

Historia Torunia
Historia średniowiecznego Torunia zaczyna się w momencie, gdy landmistrz Herman Balk zakłada na miejscu wcześniejszego grodu nadwiślańskiego swoją siedzibę. Trzy lata później miasto Toruń zostało lokowane, uzyskując prawa miejskie 28 grudnia 1233 roku od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Hermana von Salza i preceptora na Słowiańszczyznę i Prusy Hermana Balka. Początkowo miasto budowano bliżej Wisły, ale już w 1236 roku przeniesiono go na dzisiejsze tereny. Od 1233 Krzyżacy zaczynają wznosić pierwszy zamek komturski na ziemi chełmińskiej. Jest on jedynym zamkiem krzyżackim zbudowanym na planie podkowy a nie czworoboku z powodu tego, że powstawał na fundamentach wcześniejszego grodu. W 1264 roku zostaje wydany dekret lokacyjny Nowego Miasta a w 1280 Toruń zostaje członkiem Związku Hanzeatyckiego. W ciągu XIII i XIV wieku powstaje tu zamek Krzyżacki kamienno-ceglany wraz z wieżami i murami obronnymi. Powstały młyny oraz cegielnie, bez których kamienice miejskie by nie stanęły. Wybudowano trzy kościoły między innymi, św. Jakuba. W 1365 roku Toruń uzyskuje prawo składu, po którym prężnie zaczyna się rozwijać. W 1440 roku Toruń przystępuje do Związku Pruskiego a w 1454 wybucha powstanie antykrzyżackie, po którym mieszczanie burzą zamek i łączą Stare Miasto z Nowym. Po zniesieniu prawa składu miasto uzyskuje prawo wybudowania stałego mostu na Wiśle w 1500 roku, co wydatnie przyczynia się do rozwoju handlu. W 1528 rusza w mieście mennica królewska a w1594 uroczyście otwarte zostaje Gimnazjum Akademickie. I tu w zasadzie kończy się średniowieczna historia miasta.

Życie w średniowiecznym Toruniu
Średniowieczne miasto zaczęło powstawać na tak zwanej wyspie mieszczącej się pomiędzy dzisiejszymi ulicami Szeroką, Żeglarska i Łazienką. Następnie miasto zaczęło rozbudowywać się na południe od wyspy. W 1251 roku wytyczono rynek i od tego momentu rozbudowa posuwa się bardziej planowo. W 1264 roku założono Nowe Miasto jako miejsce nagromadzenia rzemieślników. Toruniem rządzą piwowarzy, rzeźnicy i piekarze. Następnie prym będą wiedli handlarze suknem i zbożem. Jako miasto portowe Toruń posiadał stocznię umieszczoną blisko Bramy Klasztornej, oraz 60 spichlerzy, młyny. Mieszczanie mieli prawo swobodnych łowów w obrębie dóbr Krzyżackim z zastrzeżeniem każdej prawej łopatki od ustrzelonej zwierzyny z wyjątkiem sarny, dzika i jelenia.

Zabytki kultury materialnej
Pozostałością po latach średniowiecznej świetności miasta są mury obronne baszty, wieże, bramy, ratusz, kamienice, spichlerze, kościoły. Zamek Krzyżacki nie ostał się z powodu rozbiórki dokonanej w 1454 przez mieszczan. Z 8 średniowiecznych bram prowadzących do Starego Miasta dziś oglądać można 4 Monstrancje, Koci Łeb, Krzywą Wieże i Gołębnik Z bram Nowego Miasta zostały klasztorna, Mostowa i Żeglarska. Po za tym Toruń poszczycić się może jedną z najpiękniejszych panoram miejskich na terenach Polski. Miasto to jest unikatem na skalę światową nie tylko ze względu na swój średniowieczny charakter, ale także dzięki zachowanej fortecy i zabudowaniom koszarowo bastionowym z XIX wieku.

Bogumiła Wiśniewska

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl