Stefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533, zm. 12 grudnia 1586 w Grodnie) - książę siedmiogrodzki (od 1571), król Polski (od 1576), po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego.

Stefan z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, książę ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podlaski, inflancki a także książę Siedmiogrodu.

Życie i działalność

Doradcą Stefana Batorego i jego prawą ręką w rządach był kanclerz koronny Jan Zamoyski. Niezmiernie utalentowany, przyczynił się do wszystkich politycznych i gospodarczych sukcesów króla, a także wojskowych, jako wielki hetman koronny. Równocześnie, w czasie swego urzędowania, stał się jednym z najbogatszych magnatów w Europie , wielki mecenas sztuki.

Stefan Batory pod Pskowem, Jan MatejkoBatory zreorganizował wojsko (utworzenie piechoty wybranieckiej wyposażonej w rusznice i toporki do budowy mostów i umocnień polowych) oraz sądownictwo (trybunały szlacheckie), stworzył Akademię w Wilnie. Mimo że popierał katolicyzm, przestrzegał jednocześnie tolerancji religijnej. Dążąc do wzmocnienia władzy królewskiej zwalczał warcholstwo i anarchię wśród szlachty (ścięcie magnata Samuela Zborowskiego).

Stefan Batory na obrazie Jana MatejkiW 1578 zaangażował się w wojnę o Inflanty, organizując trzy kampanie wojenne przeciwko Rosji, do których zmobilizował ok. 48 tys. żołnierzy wraz z silną artylerią oblężniczą. W dwu pierwszych zajął miasta-twierdze Połock i Wielkie Łuki. W trzeciej wyprawie wojska polskie przez wiele miesięcy bezskutecznie oblegały wielką twierdzę Psków. Jednakże na skutek wyczerpania i odcięcia wojsk moskiewskich w Inflantach, car Iwan IV zaproponował zawarcie pokoju. Przy mediacji dyplomaty watykańskiego Possewina, wojna zakończyła się w styczniu 1582 rozejmem w Jamie Zapolskim, w wyniku którego Rzeczpospolita odzyskała prawie całe Inflanty i Połock, natomiast plany Iwana IV uzyskania przez Rosję dostępu do Bałtyku, czyli Europy, legły w gruzach. Opóźniło to proces kształtowania się nowoczesnego państwa rosyjskiego o prawie sto lat.

Stefan Batory zmarł w 1586. Po nim królem polskim został obrany Zygmunt III Waza (1587-1632).

Źródło: Wikipedia - wolna encyklopedia.