Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Książęta i królowie na monetach » Kazimierz IV Jagiellończyk (1427 - 1492)

Kazimierz IV Jagiellończyk (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski od 1440-1492, król Polski w latach 1447-1492.

Kazimierz Jagiellończyk był młodszym synem Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Po śmierci brata, Władysława w wojnie z Turkami pod Warną w 1444 r., przejął koronę królewską, po trzechletnim bezkrólewiu. Wcześniej od kilku lat był już wielkim księciem na Litwie. Wielkie Księstwo Litewskie było wtedy u szczytu potęgi, sięgając od Bałtyku po limany dniestrowe nad Morzem Czarnym. Nie obawiając się już Krzyżaków, Litwini wojowali o tron moskiewski. Kazimierz zgodził się na przyjęcie korony polskiej, po zaakceptowaniu przez polskie poselstwo, któremu przewodził kardynał Zbigniew Oleśnicki, jego warunków pełnego równouprawnienia Litwy wobec Polski. W 1454 r. król ożenił się z Elżbietą z Habsburgów, zwaną Rakuszanką lub "matką królów".

Dzieci Elżbiety i Kazimierza:

Władysław II Jagiellończyk (1456-1516), król Czech i Węgier
Jadwiga Jagiellonka (1457-1502), żona Jerzego Bogatego, księcia bawarskiego
św. Kazimierz (1458-1484)
Jan I Olbracht (ok.1459-1501), król Polski
Aleksander Jagiellończyk (1461-1506), król Polski i wielki książę Litwy
Zofia Jagiellonka (1464-1512), żona elektora brandenburskiego i matka wielkiego mistrza krzyżackiego Albrechta Hohenzollerna.
Elżbieta (1465-1466)
Zygmunt I Stary (1467-1548), król Polski i wielki książę Litwy
Fryderyk (1468-1503) biskup krakowski (później kardynał i arcybiskup gnieźnieński)
Elżbieta II (1472-1480)
Anna Jagiellonka (1476-1503), żona Bogusława X księcia pomorskiego
Barbara (1478-1534)
Elżbieta III (1483-1517)
Pięć z jej córek wydanych zostało za mąż za książąt panujących w zachodniej Europie.

W 1454 r. Kazimierz Jagiellończyk, wykorzystując bunt miast pruskich przeciwko zakonowi krzyżackiemu, wznowił wojnę z Krzyżakami, zajmując prawie całe Prusy, rozpoczynając wojnę trzynastoletnią. Krzyżacy obronili się tylko w Malborku i kilku zamkach, wkrótce jednak otrzymali wsparcie dobrze zaopatrzonego i wyszkolonego wojska zaciężnego z Rzeszy Niemieckiej, a na Związek Pruski, który wywołał powstanie przeciwko zakonowi, papież rzucił klątwę. Wojna się przeciągała, trwała z przerwami 13 lat, prowadzona była bez wsparcia Litwy, tylko siłami Korony, i zakończyła się odzyskaniem w II pokoju toruńskim w 1466 Prus Królewskich, to jest Pomorza Gdańskiego oraz Warmii i ziemi chełmińskiej. Z pozostałych ziem Prus Wschodnich zakon krzyżacki musiał płacić Polsce lenno.

Zwycięstwo to król okupił przyznaniem szlachcie szeregu przywilejów w tzw. statutach nieszawskich (1454), które stanowiły, że król nie może nałożyć nowych podatków i zwołać pospolitego ruszenia bez zgody szlachty. Oparł się głównie na średniej szlachcie, natomiast podjął starcie polityczne z przywódcą rządzącej oligarchii małopolskiej kardynałem Zbigniewem Oleśnickim. Po długiej walce odsunął go od władzy i uzyskał od papiestwa możliwość obsady katedr biskupich. Dzięki dobrym układom z królem Czech, zagwarantował dla syna Władysława II Jagiellończyka tron czeski (1471), a następnie wymógł także tron węgierski (1490).

Panowanie Kazimierza Jagiellończyka było pomyślne dla rozwoju kultury i sztuki w Królestwie. Ważnymi ich ośrodkami były dwory królewskie i magnackie oraz większe miasta. Upowszechniała się oświata, prowadzona przez szkoły parafialne. Głównymi przedstawicielami polskiego piśmiennictwa byli: historyk Jan Długosz, pisarz polityczny Jan Ostroróg, pisarz i dyplomata Filip Kallimach. Rzeźbiarz Wit Stwosz w 1489 r. ukończył prace nad ołtarzem głównym w Kościele Mariackim w Krakowie. Rozwijało się budownictwo w stylu gotyckim, zwłaszcza kościelne (katedry na Wawelu i w Gnieźnie), powstało też wiele zamków królewskich i magnackich, ratusze w Gdańsku i Toruniu.

Po śmierci króla Kazimierza IV Jagiellończyka, tron polski przejął po nim jego syn Jan I Olbracht (1492-1501), a wielkim księciem litewskim został Aleksander Jagiellończyk (1461-1506).

Źródło: Wikipedia - Wolna encyklopedia.

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl