Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Rozmaitości ze świata monet » 90 lat niepodległości Finlandii

6 grudnia świętowano w Finlandii 90 rocznicę proklamowania niepodległości, z tej też okazji wybito okolicznościową srebrną monetę.

Suomi, bo tak nazywa się ten kraj w języku fińskim ma długą i bogatą historię. Tereny dzisiejszej Finlandii zostały zasiedlone przez pierwsze plemiona około 9000 roku p.n.e. W III tysiącleciu p.n.e. zaczęły rozwijać się kontakty handlowe z plemionami zamieszkującymi dzisiejszą Szwecję. Przodkowie współczesnych Finów przybyli na tereny Finlandii na początku I tysiąclecia n.e. Wymieszali się z ludnością miejscową i zaczęli wypierać mieszkańców Laponii i Kainuu, czyli Saamów. Nawiązali oni liczne kontakty handlowe ze szwedzkimi plemionami germańskimi. W VII-VIII wieku plemionom fińskim zaczęli zagrażać wikingowie, co spowodowało migracje części ludności na wschód nad jezioro Ładoga, gdzie założyli miasto Vanha Laatokka.

W IX wieku na terenie Suomi można wyodrębnić trzy regiony, które tworzyły trzy oddzielne organizmy państwowe współdziałające ze sobą w razie zagrożenia. Były to Varsinais-Suomi (Finlandia właściwa), Hame na pojezierzu i Karelia na wschodzie. W XI wieku na tereny Suomi przybywają pierwsi misjonarze i powstają pierwsze kościoły romańskie. W 1154 roku Eryk IX, król Szwecji podejmuje pierwszą wyprawę zbrojną przeciwko Finlandii, w celu uczynienia jej swoją strefą wpływów. Wyprawa zakończyła się niepowodzeniem, ale wpływy szwedzkie zaczęły być widoczne na terenie kraju. Z tego czasu pochodzą pierwsze wzmianki o stolicy Varsinas-Suomi Turku.

W ciągu kolejnych dwóch stuleci dochodzi do wielu wojen fińsko-szwedzkich, czego skutkiem jest dwukrotne zburzenie stolicy Szwecji Sigunty. Po wielu wyczerpujących wojnach Finlandia ostatecznie traci niepodległość w 1249 roku a w 1284 otrzymuje status księstwa szwedzkiego. W tym samym mniej więcej czasie Księstwo Nowogrodu zajmuje Karelię. W 1362 roku szlachta fińska uzyskuje prawo wyboru króla szwedzkiego. Jednakże dwa lata później ich prawa zostaną mocno okrojone z powodu wprowadzenia pańszczyzny, co było przyczyną prawie 10 letnich walk i zamieszek. Skończyły się one całkowitym przywróceniem praw.

Kolejne stulecia są czasem względnej stabilizacji, podczas której dochodzi jedynie do krótkotrwałej wojny z Rosją, podczas której Finowie pokonali armię rosyjską pod Viipuri.

XVI wiek jest złotym wiekiem w historii Finlandii. Kraj bezkrwawo przeszedł na protestantyzm, uzyskał status Wielkiego Księstwa Finlandii, którego pierwszym księciem został Jan III Waza. Zaczęło rozwijać się narodowe piśmiennictwo, przetłumaczono między innymi Biblię i zespół praw. Jednocześnie na pograniczu fińsko-rosyjskim ciągle toczą się walki. W 1555 roku dochodzi do bitwy pod Joutselka, gdzie wygrali Finowie dzięki znajomości terenu i zastosowaniu nart. W 1570 roku rozpoczyna się trwająca ponad 25 lat wojna z Rosją zwana „czasem długiego gniewu”. Wojna ta zahamowała rozwój gospodarki. Wojna zakończyła się pokojem w Tayssina w 1595 roku na mocy, którego Finlandia dostała prowincje Kainuu.

W XVII wieku kryzys gospodarczy pogłębiał się. Szlachta emigrowała do bogatszej Szwecji a język fiński powoli był wypierany przez szwedzki. W 1637 roku funkcje gubernatora obejmuje Per Brehe, za sprawą, którego dokonuje się wiele reform, gospodarka powoli podnosi się z upadku, otwarto uniwersytet, każdy urzędnik musi znać język fiński. Niestety krótkotrwały wzlot zahamowany został w 1696 roku straszliwą klęską nieurodzajów i głodu. W obliczu klęski głodowej Szwecja nie udzieliła wsparcia Wielkiemu Księstwu Finlandii. Ten brak solidarności obudził poczucie odrębności narodowej i patriotyzmu. Na początku XVIII wieku powstają liczne dzieła literackie, w których mowa jest o konieczności oderwania się od Szwecji. W tym czasie trwa też II wojna północna w czasie, której Suomi znajduje się pod okupacją rosyjską. Wojna ta zakończyła się w 1721 roku pokojem na mocy, którego Szwecja oddawał Karelię Rosji. Nieudolność wojsk szwedzkich budziła niezadowolenie Finów, pogłębione dalszymi stratami na rzecz Rosji w 1743 roku. Klęski wojenne Szwecji odbiły się na Finach coraz gorszym ich traktowaniem. Usunięto język fiński ze szkól i administracji państwowej, próbowano nawet zakazać chodzenia do sauny jako wyraz patriotyzmu. W 1807 roku Rosja znów zaatakowała Finlandię w dwa lata później po podpisaniu traktatu pokojowego w Haminie Wielkie Księstwo Finlandii zostało przyłączone do imperium rosyjskiego. W 1812 roku przeniesiono stolice do Helsinek gdzie w 1828 roku założono nowy uniwersytet. W następnych latach zaczęto zwoływać fiński parlament Eduskunta. Finlandia cieszyła się względną autonomią, do 1881 kiedy to w ramach rusyfikacji wprowadzono urzędowy język rosyjski. Car Mikołaj II prowadził politykę bezwzględnej rusyfikacji. Podczas jego rządów wybuchały liczne strajki i zamieszki. W 1905 roku znów przywrócono autonomię. W 1914 roku Suomi znalazła się pod okupacją niemiecką z obietnicą uzyskania niezależności.

6 Grudnia 1917 roku proklamowano niepodległość państwa. W dwa lata później odbyły się pierwsze wybory prezydenckie. Pierwszym prezydentem został Kaarlo Juho Stahlberg. W 1921 roku wojska fińskie zajęły port w Pieczendze uzyskując tym samym dostęp do Morza Arktycznego. W 1939 armia czerwona zaatakowała Finlandię rozpoczynając „wojnę zimową”. W 1940 Finlandia poprosiła o pokój. W 1941 sprzymierzywszy się z wojskami niemieckimi Finowie odbili Karelię i posuwali się na wschód. W 1944 zmuszeni byli do kapitulacji i kontynuacji wojny po stronie ZSRR przeciwko Niemcom. Po II Wojnie Światowej Finlandia dostała się pod „opiekę” ZSRR. Zobowiązana była do prowadzenia polityki zagranicznej niesprzecznej z interesem jej wielkiego sojusznika, ale za to w zakresie polityki wewnętrznej cieszyła się pełna niezależnością. Po upadku ZSRR w 1991 rozpoczął się trwający kilka lat kryzys gospodarczy, który został zażegnany wraz z przystąpieniem Finlandii do UE w 1995 roku. Obecnie jest to jeden z najbogatszych krajów na świecie.

Bogumiła Wiśniewska
źródło fotografi: Mint of Finland,

Skomentuj artykuł na forum

Produkty powiązane z artykułem

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl