Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Historia, miasta i zabytki na monetach » Bielsko-Biała miasto dwóch historii

Historia Bielsko-Białej do 1 stycznia 1951 to historia dwóch odrębnych miast Bielska i Białej. Oba te miasta zlokalizowane były u stóp Beskidu Śląskiego i Małego po przeciwnych stronach rzeki Białej. Dopiero od 57 lat tworzą wspólną historię.

Bielsko
Osadnictwo na terenie Bielska sięga XII wieku. Na terenie obecnej dzielnicy Stare Bielsko istniał gród drewniany otoczony ostrokołem. Osada ta rozwijała się, czego znakiem było zbudowanie kościoła pod wezwaniem św. Stanisława około 1135 roku. W XIII wieku na miejscu dzisiejszej bielskiej starówki powstała kolejna osada a także drewniany gród warowny strzegący brodu na rzece. Gród ten przekształcono w zamek, wokół którego zaczęło rozwijać się bujne życie. Na przełomie XIII i XIV wieku osada ta otrzymała prawa miejskie. Dowodem tego, że Bielsko było miastem jest dokument Mieszka I z 1312 roku, w którym nadaje on mieszkańcom Bielska zwanymi mieszczanami, lasy w Mikuszowie. W 1327 roku Bielsko w wyniku traktatów politycznych weszło w skład Czech, od tego momentu jego historia będzie wielonarodowościowa i wielokulturowa. Miasto rozwijało się pomyślnie, wchłaniając po pożarze osadę, która stała na miejscu dzielnicy Stare Bielsko. W początkach XV wieku mieszczanie bielscy uzyskali prawo przekazywania własności do czwartego pokolenia a także prawo składowania soli. XVI wiek to dla miasta kolejne przywileje takie jak: pozwolenie na handel mięsem, prawo wolnego składu soli. To również okres, w którym lokalne włókiennictwo trafiło pod ochronę książęcą, została opatentowana marka Bielskie Sukna, która to jest znana do dzisiaj. Połowa wieku przyniosła również zmianę wyznania na luterańskie, główne świątynie katolickie zostały przekształcone w zbory luterańskie. XVI wiek to również zmiana państwowości, Bielsko znajduje się od 1526 roku w obszarze monarchii austriackiej. W tym czasie większość bogatego mieszczaństwa jest już pochodzenia niemieckiego.

Biała
W tym samym czasie, kiedy bielsko jest już od paru wieków prężnie rozwijającym się miastem, Biała dopiero się rodzi. Pierwsza wzmianka o Białej pochodzi z 1564 roku, kiedy to był to jeszcze wieś składająca się z 13 chat, której mieszkańcy pozbawieni byli możliwości uprawy roli przez starostów lipnickich. Mieszkańcy Białej zajmowali się więc tak samo jak mieszczanie z za rzeki tkactwem i włókiennictwem. W 1613 roku Biała staje się samodzielną gminą. W 1669 roku Michał Korybut Wiśniowiecki wydaje dekret, w którym zabrania starostom lipskim nakładania nowych podatków na Białą, dzięki temu gmina zaczyna szybki rozwój. W ty samym czasie po przeciwnej stronie rzeki w Bielsku toczy się walka pomiędzy katolikami i protestantami, z której zwycięsko wychodzą katolicy, przyczynia się to do dewastacji miasta, która pogłębia w czasie potopu szwedzkiego a następnie w czasie pożaru w 1659 roku, który trawi niemalże wszystkie budynki łącznie z ratuszem i kościołami. Z drugiej strony miasto jednak nadal się rozwija dzięki przywilejom, które dostaje. W 1660 roku Jan Kazimierz ułatwia zbyt bielskiego sukna w Polsce. W tym czasie bielszczanie wprowadzają farbowane sukna do sprzedaży. W 1683 roku przez Bielsko przejeżdża orszak Jana III Sobieskiego ruszający z odsieczą na Wiedeń, dzięki temu wydarzeniu najważniejsza ulica Bielska nosi swoją nazwę. XVIII wiek był ważny dla obu miejscowości po pierwsze Biała uzyskała prawa miejskie w 1723 roku od Augusta II Mocnego a Bielsko nowego właściciel w osobie Aleksandra Józefa Sułkowskiego. Biała jest ośrodkiem konfederacji barskiej a następnie dostaje się pod panowanie carskie.

Najważniejszym okresem dla obu miasta są czasy industrializacji. W 1806 roku do bielska sprowadzono pierwsze maszyny włókiennicze a w20 lat później sprowadzono pierwszą maszynę parową. Z XIX wieku pochodzą najświetniejsze zabytki architektury w mieście. W połowie wieku uruchomiono połączenie kolejowe z Wiedniem podłączono telegraf i uruchomiono gazownię a pod koniec wieku uruchomiono elektryczną linię tramwajową ( było to szybciej niż w Wiedniu i Warszawie). Międzywojenne Bielsko było miastem wielu kultur w przeważającej większości zamieszkanym przez Niemców. Mieszkali tu również Żydzi, Polacy, Czesi i Węgrzy. W odróżnieniu od Bielska, Biała była ostoją polskości w czasie zaborów. Była uboższą siostrą swojego sąsiada z za rzeki. Bielsko zostało przyłączone do Polski w 1920 roku. Po II Wojnie Światowej Bielsko zamieszkali głównie warszawiacy i Polacy z kresów wschodnich. W 1946 roku wszystkie zakłady włókiennicze zostały upaństwowione. 1 Stycznia 1950 roku oba miasta połączono w jeden organizm miejski. Obecnie pomimo upadku wielu zakładów włókienniczych jest to jeden z najlepiej rozwijających się ośrodków przemysłowych w kraju gdzie jest najniższy stopień bezrobocia (poniżej 6%).

Architektura
To, co najbardziej godne uwagi w Bielsku-Białej to architektura, znajduje się tu zamek książąt Sułkowskich jego najstarsze części pochodzą z XIII wieku a obecny kształt nadała mu przebudowa z XIX wieku, neorenesansowy ratusz z 50 metrową wieżą, Teatr Polski klasycyzujący zbudowany przez wiedeńskiego architekta Emila Förstera, klasycystyczny kościół ewangelicko - augsburski imienia Marcina Lutra, Kościół św. Barbary w Białej zabytek architektury drewnianej, zbudowany z drzewa modrzewiowego w 1690 roku z barokowymi polichromiami ręki mistrza Johanna Mentila we wnętrzu, Dom Tkacza i wiele, wiele innych. W Bielsku-Białej znajduje się również jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra, a także jedno z najstarszych w Polsce studio filmów rysunkowych i animowanych, które stworzyło Reksia i Bolka i Lolka. Warto też wiedzieć, że miasto to ma aż cztery rynki.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcia: wikipedia

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl