Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Sławni ludzie na monetach » Bronisław Piotr Piłsudski – etnograf, badacz, podróżnik

Urodził się 2 listopada 1866 roku w Zułowie 60 km od Wilna. Jego braćmi byli Józef, Adam i Jan. Po pożarze majątku rodzinnego Piłsudscy przenieśli się do Wilna, gdzie Bronisław zaczął uczęszczać do gimnazjum. Podczas nauki w gimnazjum wraz z bratem Józefem zorganizował kółko samokształceniowe o nazwie „Spójnia”.

Bronisław miał problemy z ukończeniem szkoły z powodu choroby a następnie śmierci matki. Po tym ostatnim wydarzeniu przeniósł się do Sankt Petersburga gdzie ukończył gimnazjum a następnie zdał egzamin na bakałarza i na Wydział Prawa. W 1887 Bronisław pomaga spiskowcom planującym zamach na życie cara w przygotowaniu dokumentacji a także udziela noclegu spiskowcom. Za to zostaje aresztowany i skazany na 15 lat zesłania na Sachalinie. Najpierw zaczyna pracę przy karczowaniu lasu, następnie w oborze by potem pracować, jako cieśla przy budowie cerkwi.

 Po roku zesłania Piłsudski zaczyna uczyć dzieci. Pierwsza grupa uczniów liczy jedynie 8 osób. Z powodu braków wykształconych osób zostaje zwolniony z prac fizycznych i przeniesiony do pracy w kancelarii Zarządu Policji Okręgu Tymowskiego. W tym czasie zesłaniec zaczyna bliżej poznawać kulturę miejscowej ludności zwanej Niwchami. W 1891 roku poznaje etnografa Lwa Stenberga, za namowa, którego zaczyna pisać dzienniczek i bliżej zajmować się etnografią. Brutalne traktowanie katorżników i śmierć ponad 100 osób staja się przyczynkiem dla Bronisława, aby o całym incydencie powiadomić władze a także, aby wszcząć oficjalne śledztwo w tej sprawie. W 1893 roku Piłsudski rozpoczyna systematyczne badania kultury Niwchów, rozpoczyna pisanie słownika a także spisywanie obyczajów, zwyczajów, legend, wierzeń itp. Rok później dla muzeum w Chabarowsku rozpoczyna serię badań botanicznych. W 1896 roku na mocy ukazu carskiego powszechnej amnestii, jego 15 letni pobyt na zesłaniu uległ skróceniu do 10 lat. Badacz rozpoczął wówczas publiczne odczyty wraz z pokazywaniem przeźroczy na projektorze.

 Bronisław zostaje w tym samym roku kuratorem pierwszej wystawy w nowo otwartym muzeum na Przyczółku Aleksandrowskim. Piłsudski i Stenberg zdołali zebrać ponad 1000 eksponatów na tą wystawę. W 1897 kara wykonywania robót zostaje zamieniona na przymusowe osiedlenie z pozbawieniem środków utrzymania. Dzięki swoim staraniom badaczowi udaje się w 1898 roku przenieść do Władywostoku, gdzie przygotowuje eksponaty na międzynarodową wystawę etnograficzną, mająca miejsce w Paryżu w 1900 roku. Na wystawie w Paryżu Bronisław pełni funkcję sekretarza, wygłasza prelekcje, odczyty, spotyka się ze znanymi badaczami, pogłębia swoja wiedze, zajmuje się redagowaniem gazety.

 W 1901 roku dostaje propozycję od Imperialnej Akademii Nauk wyjazdu na Sachalin celem badań etnograficznych kultury Ajnów i Oroków. Piłsudski wyjeżdża na badania, zamieszkuje u ajnoskiego wodza Ai Kimura Bafunke, gdzie opracowuje słownik ajnoskiego języka, a także zbiera informacje na temat życia i kultury Ajnów. Do dziś na całym świecie badania Piłsudskiego wydają się nieprzecenione. Ajnowie byli ludem rdzennie zamieszkującym Hokkaido, ale także obszar południowej Kamczatki, Sachalin i Archipelag Kurylski. Ajnowie znacznie różnili się wyglądem od okolicznej ludowi z powodu mało mongoidalnego wyglądu. Po pierwsze mieli bardzo jasna karnację, czarne proste włosy, lecz w porównaniu np. z Japończykami mieli obfite owłosieni. Nie mieli skośnych oczu a także mieli podłużne szerokie czaszki z płaskimi twarzami. Ich język i kultura również różniły się. Podczas swojego pobytu na Sachalinie Piłsudski zakochuje się w Chuhsamma, siostrzenicy wodza i bierze z nią ślub, uruchamia również pierwszą szkołę dla Ajnów. W 1903 roku rodzi mu się syn Sukezo następnie wraz z carskim towarzystwem naukowym i polskim badaczem Wacławem Sieroszewskim wyrusza na wyprawę badawczą na Hokkaido. Podczas wyprawy rejestrowali oni pieśni a także nagrania rozmów na 100 woskowych wałkach, można je dziś oglądać w muzeum kultury japońskiej w Krakowie. Dzięki pracy japońskich naukowców udało się usłyszeć po 100 latach zapisane na nich dźwięki. Piłsudski wraca dwa lata później do żony i dwójki dzieci i namawia ich na wyjazd do swojej ojczyzny. Żona nie zgadza się na wyjazd a badacz zostaje na Sachalinie i prowadzi badania nad kulturą Olczów. W tym czasie etnograf podróżuje również po Japonii. W 1906 roku przez Japonię Bronisław dostaje się do USA a następnie Londynu i Paryża. W 1907 roku pojawia się w Krakowie. Odnawia tam znajomość ze swoją młodzieńczą miłością Marią Żarnowską. Przeprowadza się do Zakopanego gdzie zamieszkuję wraz z Marią w pensjonacie na Krupówkach pod numerem 78. Para wbrew wszelkim obyczajom i konwencjom określa siebie, jako małżeństwo, choć Maria oficjalnie pozostaje żoną carskiego urzędnika. W 1908 roku „małżeństwo” przebywa we Lwowie. Maria dowiaduje się, że ma raka gardła. Piłsudski sprzedaje kilka fotografii i cylindrów fonograficznych, aby mieć, z czego żyć. W 1909 roku Maria jedzie do Sankt Petersburga na operację. W tym czasie Bronisław przenosi się do Paryża pracując tam w redakcji „Kuriera Lwowskiego”.  Przez cały pobyt w Paryżu Piłsudski pisze niezliczone listy do Marii. W 1910 spotykają się po raz ostatni Maria już jest w takim stanie, że nie wstaje z łóżka. Bronisław jedzie na wystawę japońską do Londynu, gdzie sprzedaje część swojej kolekcji i wraca do Krakowa. Zaczyna tam pisać książkę o Folklorze i języku Ajnów. W 1913 roku przebywa w Szwajcarii gdzie zapisuje się, jako słuchacz na miejscowym uniwersytecie. Wraca do Polski gdzie zakłada redakcję Rocznika Podhalańskiego, jednakże wybuch I Wojny Światowej zmusza go do opuszczenia kraju. Udaje się do Austrii gdzie pracuje w muzeum etnograficznym. W tym czasie opracowuje również polska wersję encyklopedii. W Lozannie prowadzi wykłady na temat Polaków na Syberii. 21 Maja 1918 roku ciało badacza zostaje znalezione nad brzegiem Sekwany. Piłsudski prawdopodobnie popełnił samobójstwo.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcia : wikipedia

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl