Na terenach dzisiejszego miasta znajdował się w X, XI wieku drewniany gród warowny Wenedów. W początkach XIII wieku na przeciwległym wzgórzu Kawalerowie Mieczowi zaczęli wznosić kamienny zamek. Po raz pierwszy wzmianka o zamku i wsi wokół niego zlokalizowanej pojawiła się w kronikach Henryka w 1206 roku. Od tego czasu nazwa Cēsis pojawia się w kronikach regularnie. W 1237 roku zamek stał się siedzibą Wielkiego Mistrza. Stało się to przyczynkiem do rozwoju zamku i osady wokół niego. Prace nad zamkiem trwały nieprzerwanie do początku XVI wieku. W 1281 roku zaczęto budowę katedry św. Jana.

W 1323 roku Cēsis uzyskało prawa miejskie a w XV wieku przystąpiło do związku hanzeatyckiego. Miasto biło również od XV wieku własna monetę. Miasto otoczone było kamiennym murem zbudowanym z dolomitów. Mur posiadał 5 bram i 8 wież. W XVI wieku została założona pierwsza szkoła. W 1577 roku miasto zostało zaatakowane przez wojska Iwana Groźnego. Według jednej z legend, jeden z obrońców zamku zamknął się w jednym z pomieszczeń i wysadził w prochowni, aby nie dostać się do niewoli. Dalszy rozwój miasta został zahamowany przez wojny szwedzkie, a następnie polsko-rosyjskie. Miasto przeżyło również poważny pożar w 1710 roku, który strawił ponad połowę miasta. Druga połowa ludności, która nie ucierpiała podczas pożaru straciła życie podczas panującej epidemii. Cēsis powoli podnosiło się z upadku pod koniec XVIII wieku. Dużą rolę w odbudowie gospodarczej i ekonomicznej pozycji miasta miała rewolucja techniczna i budowa kolei.

 Dzisiaj miasto jest wielką atrakcją turystyczną z powodu okazałych ruin zamku a także zachowanego średniowiecznego charakteru. Miasto leży również w centrum parku narodowego Gauja, dlatego też jest idealną bazą wypadową dla wszelkich wycieczek. W mieście znajduje się również Muzeum Historyczne oraz wiele zabytków architektonicznych z wielu epok.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcia: cesis.lv