Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Książęta i królowie na monetach » Historia Gdańskiej mennicy cz 2

Po bezpotomnej śmierci Zygmunta Augusta Rzeczpospolita pogrążyła się w walkach elekcyjnych. Gdańsk będący zawsze niezależnym miastem nie uznał pierwszego króla elekcyjnego Henryka Walezego także podczas drugiej wolnej elekcji stanął po stronie przegranego, czyli cesarza Maksymiliana. Miasto nie uznało Stefana Batorego, ponieważ zatwierdził on konstytucję Karnkowskiego, w której to ograniczono swobody i prawa Gdańska. W okresie walki z nowym władcą mennica biła tak zwaną „monetę oblężniczą” bez królewskich znaków za to ze znakiem kontrmarkowym używanym dla dawniejszych monet pruskich.  Monety te bito na wojnę z królem. Emitowano szelągi z popiersiem Chrystusa na awersie i herbem miasta, datą i napisami w otokach na rewersie, grosze niemalże tak samo wyglądające jak szelągi tylko z innymi napisami, półtalary z popiersiem Chrystusa i napisami, herbem miasta napisami i znakiem kawki na rewersie. Talary emitowano w 17 różnych odmianach oraz dukaty w 8 odmianach. Znaki kontrmarkowe miały wizerunki haka pionowego dwukrotnie przekżyowanego z wypustkami u góry i dołu zwróconego w prawo, lub hak ozdobny z wypustkami zwróconymi w obu kierunkach itp.

Miasto zaprzestało emitowania monet oblężniczych, kiedy to król Stefan Batory zgodził się na zniesienie konstytucji Karnkowskiego a miasto zgodziło się zapłacić kontrybucję w wysokości 200 tyś. Po podpisaniu ugody i złożenia hołdu lennego przez miasto, Gdańsk otrzymał prawo bicia monety pod stemplem królewskim. Szelągi na awersie miały wizerunek orła pruskiego a na rewersie herb Gdańska i datę. Znane są również grosze, trojaki i dukaty. Dukaty na awersie mają popiersie króla a na rewersie dwa lwy z tarczą gdańską.

 W okresie panowania kolejnego władcy Zygmunta II Wazy mennica gdańska pracowała fazowo mając kilka przerw. W latach 1588-1601 biła denary następnie była nieczynna przez 7 lat. W latach 1608-1627 emitowała orty i ćwierć talary. Najbardziej znanymi monetami z czasów króla Zygmunta były orty bite w 160 odmianach i dukaty w 125 odmianach. Na tych ostatnich można prześledzić zmiany w fizjonomii i wizerunku króla. Za panowania Zygmunta III Wazy w Gdańsku działali jedni z najlepszych medalierów w Rzeczpospolitej, którzy starannie przygotowywali stemple. Dzięki nim możemy zobaczyć jak zmieniał się król pod wpływem upływu czasu. Dukaty gdańskie tego czasu wybijano trzymając się stopy węgierskiej, co oznacza w praktyce, że miały 23, 5 karata a szło ich 56 sztuk na grzywnę. Maszyny walcowe używane w mennicy też były bardzo nowoczesne jak na owe czasy, co miało również wpływ na poziom monet. Dukaty gdańskie nie tylko odznaczają się wysokim poziomem, ale także ukazują przekształcenia, jakie zachodziły w obrębie sztuki kultury w dobie panowania króla. Strój, uczesanie, tło wszystko znajduje wyraz w różnych portretach królewskich. Także świadomość artystyczna medalierów wzrosła w ciągu wieków. Za czasów Zygmunta III na dukatach można znaleźć sygnatury medalierów. Filipa Kluwer, znaczącego monety znakiem ręki z mieczem, lub monogramem PK pojawiającym się na monetach w latach 1588-1610. Inną rozpoznaną sygnaturą jest sygnatura Sebastiana Bermana SB, który był zarządcą mennicy oraz SA Samuela Ammona wybitnego medaliera.

 Badanie historii i przemian w wizerunkach na dukatach gdańskich jest bardzo trudne z powodu braku dostępu do dobrych zbiorów posiadających owe monety, te zbiory które znajdowały się przed wojną zostały niestety zrabowane podczas wojny. Podczas panowania Władysława IV mennica gdańska nie robiła nic wbrew woli króla. Biła jedynie monety zgodne z przepisami a były to półtalary, talary dukaty i sporadycznie dwudukaty. Najwiecej odmian posiadają dukaty aż 70. Na awersie przedstawiano popiersie króla a na rewersie lwy z tarczą gdańską a w otokach napisy.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcie: wikipedia

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl