Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Rozmaitości ze świata monet » Historia Jazdy Polskiej - Rycerz Ciężkozbrojny

Niedawno pojawiła się kolejna moneta z serii Historia Jazdy Polskiej. Warto zwrócić zatem uwagę na zmiany, które zaszły pomiędzy czasami Jeźdźca Piastowskiego a Rycerza Ciężkozbrojnego.

Od czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego wyposażenie wojów a także struktura samej armii znacznie się zmieniła. Z braku funduszy na utrzymanie drużyny, król wprowadził nadania ziemskie w zamian za przysięgę lenną. Rycerz po otrzymaniu ziemi miał stawać na każde wezwanie króla z bronią w ręku. W XII i XIII wieku podstawą wojska jest nadal pospolite ruszenie, które zostanie zamienione na armię zależną w połowie XV wieku po klęsce tegoż ruszenia pod Chojnicami.

Podstawową jednostką bojową w XV wiecznej armii polskiej był poczet zwany kopią. Poczet tworzył rycerz wraz z giermkiem i konnymi oraz pieszymi. Kilkadziesiąt kopii natomiast tworzyło chorągiew. Poczty dzieliły się na dowódcze liczące od 7 do 12 koni oraz zwykłe 4-6 koni. Poczty dygnitarzy mogły liczyć więcej niż 15 koni. Jazda dzieliła się na lekkozbrojna i ciężkozbrojną. Rycerz lekkozbrojny ubrany był jedynie w kolczugę oraz otwarty hełm, czasem posiadał elementy zbroi płytowej, wyposażony był również w tarczę, miecz puginał zwany misericordią i dwumetrową włócznię.

Rycerz ciężkozbrojny nosił na głowie hełm zwany saladą, całe ciało okrywała zbroja płytowa „ gotycka” o wydłużonym smukłym kształcie, składająca się z kilkudziesięciu części połączonych ze sobą nitami. Ciężkozbrojny kopijnik wyposażony był w obosieczny miecz, puginał i 5 metrową kopię. Aby mógł ją utrzymać w czasie bitwy zmodyfikowano siodła końskie, które otrzymały specjalne zaczepy na kopie. Głębokie siodło zwano kulbaką. Konie przykrywano często tkaniną zwaną kropierzem oraz elementami zbroi - tak zwanym ladrami, dlatego często mówi się również o ladrowanych koniach. Oprócz zbroi rycerze nosili na nich różnego rodzaju szaty, mogła to być luźna fałdzista suknia z rozcięciami po bokach zwana houppelande, watowany wams lub pourpoint czy też obcisły lentern. Ozdobą tychże szat był bogato zdobiony pas rycerski wykonany z metalowych ogniw. Szaty zazwyczaj wykonane były w kolorach herbowych, dla Polski najczęściej były to kolory narodowe: biel i czerwień lub biel i błękit.

Oprócz zmian w uzbrojeniu w XV wieku zmieniła się struktura armii. Zamiast pospolitego ruszenia król wydawał list zwany przypowiednim, w którym ogłaszał, że przyjmuje na służbę jako żołnierzy zaciężnych kilku określonych szlachciców wraz z ich towarzyszami. W liście tym zobowiązywał się wypłacać żołnierzom kwartalny żołd i pokrywać koszty szkód. Jeżeli król nie wywiązałby się ze swoich obowiązków, żołnierze zgodnie z obyczajem mogli odmówić dalszej służby.

W połowie XV wieku zmieniła się również taktyka wojskowa. Zaczęto walczyć w opraciu o tak zwany warowny tabor. Wraz z wojskiem na wojnę wyruszał zawsze cały tabor z zaopatrzeniem i bronią. Zaczęto go wykorzystywać do walki i obrony. Taktyka polegała na tym, iż ustawiano wozy w okrąg, łączono je łańcuchami i tworzono z niego tymczasową twierdzę. Jazda atakująca taki tabor ginęła pod ostrzałem z kusz i hufnic.

Bogumiła Wiśniewska

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl