Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Historia, miasta i zabytki na monetach » Krzeszów barokowa perła Dolnego Śląska

Początki klasztoru w Krzeszowie sięgają połowy XIII wieku, kiedy to księżna Anna wdowa po Henryku Pobożnym założyła niewielki klasztor benedyktynów. Fundacja klasztoru była wypełnieniem woli zmarłego. Sanktuarium benedyktyńskie według intencji fundatorki stać się miało mauzoleum grobowym Piastów Śląskich. Pod koniec XIII wieku Bolko I Surowy sprowadził do klasztoru cystersów z pobliskiego Henrykowa. Pod koniec XVI wieku dobra klasztorne znalazły się w granicach korony czeskiej. W 1426 roku cystersi przeżyli najazd husytów. Choć nie ma żadnych dokumentów pisanych opisujących to wydarzenie, według tradycji przekazywanej drogą ustną męczeńską śmierć z rąk husytów poniosło 70 mnichów. Opowieści te zainspirowały później powstałe freski w kościele. Faktem pozostaje spalenie części zabudowań klasztornych oraz schowanie na ponad wiek cudownego obrazu znajdującego się w kościele. Największy rozkwit ośrodka przypada na przełom XVII i XVIII wieku. Wówczas sanktuarium stało się centrum nie tylko pielgrzymkowym, ale również gospodarczo – polityczno - kulturalnym. Wówczas klasztor uzyskał obecną formę z dwoma kościołami oraz kalwarią składającą się z 32 stacji. Klasztor zaczął tracić na znaczeniu po zakończeniu wojen śląskich w wyniku, których dostał się pod panowanie pruskie. W 1810 roku nastąpiła kasata klasztoru i przejęcie dóbr przez państwo. Do I wojny Światowej budynki klasztorne niszczały. Po wojnie sprowadzili się tu benedyktyni. W czasie kolejnej wojny światowej klasztor został przerobiony na obóz przejściowy lub też miejsce odosobnienia. Ukryto w nim również zbiory berlińskiej Biblioteki Pruskiej, które po wojnie trafiły do Biblioteki Jagiellońskiej. Po wojnie w klasztorze osiedliły się siostry benedyktynki ze Lwowa a w 1970 roku powrócili bracia cystersi. Dziś sanktuarium krzeszowskie jest najważniejszym miejscem pielgrzymkowym Dolnego Śląska, a bazylika NMP najważniejszym barokowym zabytkiem regionu.


Przed opisem samego kościoła kilka słów należy się cudownemu obrazowi, bez którego istnienie bazyliki nie miałoby sensu. Wizerunek Matki boskiej Łaskawej został namalowany temperą na desce modrzewiowej w połowie XIII stulecia. Jest to najstarszy obraz o tej tematyce znajdujący się na ziemiach polskich. Matka Boska na obrazie ukazana jest w typie Hodegetrii, czyli wskazującej drogę. Hodegetria to typ ikon prawosławnych, na których Maria trzyma dzieciątko Jezus na jednej ręce a drugą wskazuje na nie. Maria ukazana jest na takim obrazie frontalnie.
Cystersi dostali obraz prawdopodobnie od fundatora klasztoru Bolka I Surowego. Jak jednak obraz w typie bizantyńskim trafił w ręce Bolka? Tu właśnie znajduje się pole dla legend i opowieści. Według jednej z nich obraz został przywieziony z Bizancjum do włoskiego Rimini przez rycerza Benito Tankretta. A z stamtąd wizerunek do Krzeszowa przenieśli aniołowie spełniając w ten sposób wolę samego obrazu. Inna legenda wiąże powstanie obrazu z osobą pustelnika Krzesza. Tenże namalował obraz z dzieciątkiem według poleceń aniołów. Kiedy Bolko I ujrzał obraz w pustelni przysiągł zrobić wszystko, co w jego mocy, aby krzewić wiarę w Marię. Sprowadził on cystersów, którzy zbudowali klasztor i kościół obok samotni pustelnika. Nazwa Krzeszów wywodzić by się miała od imienia pustelnika lub też drogi wyciętej w borze prowadzącej do klasztoru (Krzeszobór). Obraz w czasie najazdu husytów w 1426 roku został ukryty pod posadzką w zakrystii. Przeleżał tam prawie dwieście lat by zostać w cudowny sposób odnalezionym 18 grudnia 1622 roku. 18 Grudnia po dziś dzień jest obchodzone, jako święto światła. Od 1735 roku obraz znajduje się w bogato zdobionej ramie umieszczonej w ołtarzu głównym.


Dziś nie wiadomo jak wyglądał pierwotny kościół Matki Boskiej Łaskawej.   W 1728 roku wszystkie wcześniej istniejące obiekty zburzono i przystąpiono do nowej budowy. Powstał wówczas klasztor i Bazylika Mniejsza Wniebowzięcia NMP o barokowej bryle. Budowla o wymiarach 85, 5 m długości na 35 m wysokości na 36 m szerokości to najwspanialsza świątynia barokowa na Śląsku i jedna z najpiękniejszych w Europie Środkowej. Jej kubatura przekracza 117 tys. m3. Przy jej wznoszeniu pracowało 41 murarzy, 13 cieśli, 12 kamieniarzy oraz 10 rzeźbiarzy. Na portalu i fasadzie znajdują się rzeźby praskiego rzeźbiarza Ferdynanda Brokoffa. Wystrój kościoła utrzymany jest w stylu rokoko. Na dekorację składa się bardzo bogaty program ideowy, w którego tworzeniu brali udział między innymi freskarz Jerzy Wilhelm Neunhertz wnuk słynnego malarza Michała Willmanna. W bazylice znajdują się też organy zbudowane w latach 1733-1736 przez Michała Englera ozdobione przez Antoniego Dorasila.  Uchodzą za jedne z największych, najpiękniejszych i najdoskonalszych na Śląsku.
W skład kompleksu klasztorno kościelnego wchodzi również kościół św. Józefa, który ozdobiony jest w środku polichromiami wykonanymi przez Michała Willmanna oraz 32-stacjowa kalwaria.
Dziś miejsce to tętni życiem a jeszcze 20 lat temu nie prowadził tu żaden drogowskaz a całym kompleksem opiekowało się kilku mnichów.

źródła: wikipedia

zdjęcie: wikipedia/Saba26

B.Burczyńska

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl