Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Sławni ludzie na monetach » Mariusz Zaruski założyciel TOPR

Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe to organizacja ochotnicza zajmująca się ratownictwem górskim powstała w 1909 roku dzięki staraniom ówczesnych taterników a w szczególności Mariusza Zaruskiego pierwszego naczelnika pogotowia. TOPR już od stu lat ratuje życie i zdrowie turystów w Tatrach. Aby zostać ratownikiem tatrzańskim należy przejść okres próbny trwający 1, 5 roku do 3 lat. Trzeba wykazać się doskonałą znajomością topografii Tatr a także praktycznymi umiejętnościami w dziedzinie wspinania, speleologii, narciarstwa, ratownictwa, auto asekuracji. Po zakończeniu szkolenia ratownik składa przysięgę na ręce naczelnika.

Pierwszym naczelnikiem i założycielem organizacji był Mariusz Zaruski zapalony taternik i żeglarz. Zaruski urodził się 31 stycznia 1867 roku w zaborze rosyjskim w rodzinie o niezwykle silnych tradycjach patriotycznych. Już od wczesnych lat młodości działał w organizacjach konspiracyjnych. W 1885 roku rozpoczął studia w Odessie. W tym samym czasie zaczął interesować się żeglarstwem. W czasie wakacyjnej przerwy zaciągnął się na statek płynący do Bombaju. Po powrocie rozpoczął dodatkowo naukę w szkole morskiej. Na polecenie władz konspiracyjnych zaciągnął się do armii carskiej gdzie uzyskał stopień chorążego rezerwy. Niestety jego działalność konspiracyjna została odkryta, za co został skazany i zesłany na 5 lat na Syberię. Pobyt w więzieniu wykształcił w Zaruskim przyzwyczajenie do codziennej gimnastyki. Trafił do archangielska do środowiska polskiego, gdzie poznał poetę Adama Struga. Sam Zaruski także pisał wiersze, opowiadania, malował i zajmował się innymi formami sztuki. Mając status zesłańca uzyskała zgodę gubernatora na pozwolenie pracy w porcie. Dostał pracę na statku pływającym do Norwegii. W czasie rejsu przyczynił się do uratowania statku przed zatonięciem. W dowód wdzięczności armator wysłał Polaka do szkoły morskiej, gdzie uzyskał tytuł szturmana żeglugi kabotażowej.

Po ukończeniu nauki został kapitanem statku „Nadieżda” pływającym po arktycznych morzach. Pływając napisał tomik Sonetów Żeglarskich. Po powrocie z zesłania wrócił do Odessy gdzie zawarł związek małżeński z Izabelą Kietlińską. Wraz z małżonką postanowił przeprowadzić się do Krakowa. W Galicji podjął na nowo studia na Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych na wydziale malarstwa. Po ukończeniu studiów szukał szczęścia, jako dyplomowany artysta plastyk jednak bez powodzenia. Zamiast malarstwem zajął się pisaniem podręcznika żeglugi morskiej. Książka ta zyskała szeroki oddźwięk. W 1904 roku państwo Zaruscy przeprowadzili się do Zakopanego z powodu słabego zdrowia Izabeli. W Zakopanym Izabela zajęła się prowadzeniem pensjonatu a Mariusz zajęciami na Uniwersytecie Latającym a także działalnością w każdej możliwej organizacji narodowej. Oprócz działalności społecznikowskiej zajmował się pasjami wspinaniem i narciarstwem. Był autorem kilku pionierskich wejść letnich i zimowych na najważniejsze szczyty tatrzańskie. Napisał poradnik i przewodnik dotyczący narciarstwa w Tatrach a także pierwszą książkę o lawinach i podręcznik nauki narciarstwa. Od samego początku swojej działalności górskiej był orędownikiem utworzenia pogotowia górskiego. Utworzenie TOPRU przyspieszyła śmierć Mieczysława Karłowicza, który zginął w lawinie. Pogotowie powstało 29 października 1909 roku a jego pierwszym naczelnikiem został właśnie Mariusz Zaruski. Oprócz wytyczania nowych tras narciarskich oraz wspinaczkowych Zaruski odkrywał również nowe jaskinie. Był również instruktorem narciarstwa.

W 1914 roku zaangażował się w działania wojenne miedzy innymi w Pułku Ułanów. W 1919 roku, jako dowódca 11 Pułku Ułanów brał udział w walkach o Wilno. W 1923 roku został adiutantem prezydenta RP. Mieszkając w Warszawie zajmował się nauką jazdy konnej, do której wydał podręcznik. Tuz przed zamachem majowym, jako generał brygady przeszedł w stan spoczynku. Jako żołnierz Zaruski odznaczany był wielokrotnie miedzy innymi Krzyżem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości i innymi. Oprócz działalności wojskowej i górskiej nigdy nie zapomniał o morzu. W 1924 roku był współzałożycielem Polskiego Yacht Klubu. Zaangażował się w działalność zmierzającą do budowy floty polskiej a także szkoleniami przyszłych żeglarzy. Dzięki jego działalności w 1930 roku istniało 26 harcerskich drużyn wodniackich skupiających ponad 800 harcerzy żeglarzy. W 1934 roku zakupili oni statek nazwany następnie Zawiszą Czarnym, którego pierwszym kapitanem został właśnie Zaruski. Był on genialnym pedagogiem, pod skrzydłami, którego wychowało się wielu przyszłych żeglarzy. W chwili wybuchu II Wojny Światowej Zaruski zgłosił się do wojska jednakże na swój już dość zaawansowany wiek nie został powołany. Udał się na Wołyń a następnie do Lwowa gdzie próbował się ukrywać. Został wydany jednak władzom NKWD przez byłego porucznika WP Józefa Paska. Został wraz z żona skazany na 5 lat zsyłki, niestety generał nie przeżył ciężkich warunków panujących podczas transportu i umarł na cholerę w Chersoniu 8 kwietnia 1941 roku. Żona Izabela po pobycie w 11 więzieniach sowieckich powróciła do kraju i zamieszkała w Warszawie, gdzie zmarła 13 października 1981 roku. Dzięki staraniom polskich harcerzy w 1997 roku prochy generała spoczęły na zakopiańskim cmentarzu na Pęksowym Brzysku.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcia: naszkasprowy.pl

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl