Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja
W miesiącu październiku przewidziano emisję kolejnej monety z serii „Historyczne Miasta Polski”, tym razem „bohaterem” jest miasto Brzeg. Ten historyczny ośrodek miejski leży nad rzeką Odrą w połowie drogi między Wrocławiem a Opolem.

Historia
Według jednej z teorii dzisiejsze tereny Brzegu stanowiły ośrodek miejski zwany Budorigum już w czasach antycznych, o czym świadczyć mają mapa Klaudiusza Ptolomeusza z 142-147 roku oraz skorowidz nazw historycznych Orbis Latinus. Bardziej sceptyczni badacze rozpoczynają dzieje Brzegu w X wieku, kiedy to osada ta była zapleczem gospodarczym dla pobliskiego grodu Ryczyn. Pierwsza wzmianka w dokumentach o Brzegu pochodzi z 1234 roku, gdzie jest mowa o miejscowości Wissoke Brzegh oraz istniejącym tam zamku książąt wrocławskich. Jednakże dobrze udokumentowane dzieje miasta rozpoczynają się wraz z lokacją miasta w 1246 roku. Książe wrocławski Henryk III wyznaczył teren pod lokacje miasta i w 1250 roku potwierdził jeszcze raz przywilej lokacyjny nadany na prawie średzkim. Od tej pory miasto rozwija się planowo według wcześniej ustalonego podziału. Średniowieczny układ ulic i zabudowy nadal jest dobrze czytelny w układzie urbanistycznym starówki. Na przełomie XIII i XIV wieku do miasta sprowadzają się kolejne zgromadzenia zakonne wznosząc kolejne kościoły i klasztory. W XIV wieku następuje podział wielkiego księstwa wrocławskiego na trzy mniejsze, Brzeg zostaje stolicą księstwa legnicko-brzeskiego. Od tego czasu zaczyna się okres świetności miasta pod panowaniem dynastii Piastów. Kolejni władcy miasta wznoszą mury obronne, ratusz rozbudowują swoja rezydencję. W 1329 roku brzeg staje się lennem czeskim, ale nie wpływa to na sytuacje miasta. W wieku mecenat kulturalny nad miastem rozwinął książę Ludwik I. Ufundował on między innymi kolegiatę św. Jadwigi oraz niezwykle bogaty księgozbiór, rozbudował zamek, finansowo wspierał budowę kościoła św. Mikołaja. Prowadził badania archeologiczne na terenie grodziska w Ryczynie. W XIV wieku mieszczanie wykupują prawo zarządzania miastem od księcia. W XV wieku pozycja miasta oraz całego księstwa staje się coraz gorsza. W latach 30 miasto zostaje zniszczone przez Husytów, następnie przeżywa trzęsienie ziemi, a w30 lat później miasto nawiedza klęska ogromnej suszy. Z upadku gospodarczo politycznego miasto podnosi się w XVI wieku za panowania Jerzego I jego następców Fryderyka II i Jerzego II. W 1523 roku Brzeg przechodzi na luteranizm, majątki kościelne zostają skonfiskowane a w ich miejsce powstają fortyfikacje obronne. Książę Jerzy II jest fundatorem i inicjatorem renesansowej przebudowy zamku. Sprowadził on włoskich architektów a także rzeźbiarzy i malarzy. Po okiem Jakuba Parra, Franciszka Parra i Bernarda Niurona powstała jedna z najznakomitszych budowli renesansowych w tej części Europy, którą można podziwiać do dziś. Ci sami architekci dokonali przebudowy ratusza miejskiego. W tym czasie powstaje również Gimnasium Illustre Bregense zwane później Gimnazjum Piastowskim. XVI wiek to wielki rozkwit kultury i sztuki na dworze piastowskim a także rozwój gospodarczy miasta. Maja tu miejsce wielkie targi, spływy towarów. Rozbudowywane są miejsca składu i arsenał.

Dzięki fortyfikacjom wybudowanym w latach 30 XVI wieku miasto nie zostało zdobyte podczas wojny 30 letniej a także podczas potopu szwedzkiego, natomiast wydarzenia te wpłynęły bardzo na sytuacje gospodarczą miasta. W 1675 umiera ostatni męski potomek dynastii piastowskiej. Miasto, które od dłuższego czasu wchodzi w skład monarchii habsburskiej zostaje poddane silnej rekatolicyzacji. Do miasta ponownie wracają jezuici i kapucyni. W 1699 roku wielki pożar trawi około 300 domów i budynków. W 1741 roku miasto zostało zdobyte przez wojska pruskie. A co za tym idzie znowu zmieniło przynależność państwową. Od tej pory jest miastem garnizonowym. W 1748 roku wybudowano śluzę na całej szerokości Odry oraz zaczęto rozbudowywać fortyfikacje obronne. W 1807 roku zaczęto te same fortyfikacje burzyć i przerabiać na parki i skwery zielni po tym jak wojska napoleońskie zdobyły miasto. W miejscu murów obronnych powstały promenady i planty.

W 1842 roku Brzeg połączono z Wrocławiem linią kolejową. Pomimo to miasto ciągle traci na znaczeniu. Brzeg znowu odzyskuje swoje znaczenie kulturalno gospodarcze po koniec XIX wieku na początku XX. W 1939 roku z lotniska w Skarbimierzu ruszają niemieckie maszyny z atakiem na Polskę. Pomimo wielu pożarów, powodzi i innych kataklizmów miasto nie zostało zniszczone tak jak podczas ostatniej wojny. Zniszczenia drugowojenne są najdotkliwsze dla miasta. Od 1945 roku miasto zarządzane jest przez polskie władze, które starają się przywrócić świetność miastu.

Zabytki
Brzeg ma wiele zabytków, którymi może się poszczycić, miedzy innymi opisany powyżej zamek książąt piastowskich pełniący role muzeum ze zbiorami obrazów wybitnego malarza M.L.Willmana, a także miejsca spotkań kulturalnych. Warto zwiedzić zabytkową starówkę z zachowanymi gotyckimi kościołami i kamieniczkami. Wprawne oko wyszuka wiele zbytków renesansowych a także tych bardziej współczesnych. Ciekawa jest również historia Żydów mieszkających w Brzegu, po których obecnie został opuszczony cmentarz synagoga przerobiona na mieszkania.

Bogumiła Wiśniewska

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl