Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Historia, miasta i zabytki na monetach » Miasto Piotrków Trybunalski

Moneta z Piotrkowem Trybunalskim zainauguruje serię monet „Dawne Miasta Polski” w 2008 roku. Piotrków Trybunalski położony w centralnej Polsce na zachodzie równiny Piotrkowskiej może poszczycić się dość znaczną tradycją miejską. Pierwsze pisemne wzmianki o mieście pochodzą z 1217 roku z dokumentu Leszka Białego dotyczącego korzystnego wyroku sądowego na rzecz opactwa cysterskiego z Sulejowa nad Pilicą. Legendy przypisują założenie miasta Piotrowi Duninowi Włostowicowi, który za popełnienie nierycerskiego czynu obiecał wybudować 77 kościołów, jednym z nich miała być fara piotrkowska pod wezwaniem św. Jacka. W XIII wieku Piotrków musiał być już znaczną osadą z dobrze rozwiniętą infrastrukturą, ponieważ książęta powiatów łęczyckiego i sieradzkiego zwoływali tu sądy, zjazdy i turnieje. Prawa miejskie uzyskała Piotrków prawdopodobnie w 1291 roku od księcia sieradzkiego Władysława Łokietka. Niestety dokument ten nie zachował się, spłonął w pożarze, który trawił miasto w 1400 roku. Ponownie prawa miejskie na prawie magdeburskim uzyskało miasto od Władysława Jagiełły w 1404 roku. Od połowy XV do połowy XVII wieku było to miejsce odbywania się synodów biskupów kapituły gnieźnieńskiej a także miejsce składania hołdu lennego przez mistrzów zakonu krzyżackiego. W 1493 roku odbył się tu pierwszy sejm zwołany przez Jana Olbrachta. To właśnie w tym roku i na tym zjeździe ustalił się podział parlamentu na izbę niższą poselska i wyższą senatorską. Od tego momentu aż do rozbiorów Piotrków będzie drugą stolica polityczna w państwie. Dzięki walnym zjazdom i sejmom miasto będzie przezywało swój renesans, powstawać będą liczne budynki użyteczności publicznej itp. W 1578 roku utworzono Trybunał Koronny dla Wielkopolski, od którego miasto uzyskało przymiotnik w nazwie. Piotrków został dotkliwie zniszczony podczas najazdu szwedzkiego a następnie został doświadczony licznymi klęskami, jak pożary i epidemie. W tym trudnym dla miasta okresie kwitła edukacja a co za tym idzie architektura. Działali tu tacy pedagodzy jak Stanisław Konarski, Tomasz Matuszewski czy Stanisław Małachowski. Aby pomieścić uczniów i studentów wybudowano kolegium jezuickie i pijarskie gdzie obecnie nadal mieszczą się placówki oświatowe.


Po II rozbiorze Piotrków wszedł w skład zaboru pruskiego a następnie szczęśliwym trafem stał się częścią Księstwa Warszawskiego a następnie Królestwa Polskiego. Miasto zaczęło odzyskiwać swoją utraconą pozycję polityczno-gospodarczą w połowie XIX wieku, kiedy to w 1846 roku ruszył pierwszy pociąg na trasie kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Zaczął powoli rozwijać się tu przemysł włókienniczy a także szklarski i maszynowy. W XIXC wieku był to ważny ośrodek patriotyczny, to tu zaczął wychodzić „Tydzień” a także to tu w 1915 roku swoja siedzibę miał Naczelny Komitet Narodowy, który wydawał patriotyczna prasę na cały okupowany kraj. W 1939 roku pod koniec września lub na początku października utworzono w Piotrkowie pierwsze getto dla ludności żydowskiej w okupowanej Europie. Uwięziono tu około 25 tyś osób z Piotrkowi i okolic. Tu na chwilę zatrzymamy się, aby zrobić dygresję do historii Żydów w Piotrkowie. Miasto to było objęte zakazem osiedlania się ludności żydowskiej tak zwanym dekretem De non tolerandis Judeis. Ale już w XVI wieku Żydzi przybywali do miasta na targi i jarmarki. W 1657 roku wojska Stefana Czarnieckiego dokonały pogromu ludności żydowskiej w Piotrkowie. Aby zadość uczynić temu czynowi Jan III Sobieski w 1679 zezwolił na założenie kahału, synagogi, kirkutu, mykwy, rzeźni i kilku sklepów. Od XVIII wieku Piotrków jest dość ważnym ośrodkiem kultury żydowskiej, znajduje się tu największy ośrodek drukarski. W chwili wybuchu II Wojny Światowej w samym Piotrkowie mieszkało 11 tyś Żydów. W 1942 podczas likwidacji getta Niemcy wywieźli do obozu zagłady w Treblince około 20 tyś Żydów. Podczas wojny Piotrków stracił ponad 30% swojej ludności w tym prawie 100% ludności wyznania mojżeszowego. Po wojnie Piotrków był miastem wojewódzkim by po reformie w 1999 stać się miastem powiatowym.



Piotrków jest niezwykle ciekawym miastem pod względem architektonicznym. Doskonale zachowany ma średniowieczny układ uliczek, choć średniowieczna zabudowana prawie w całości została zniszczona lub można ją dostrzec jedynie we fragmentach kamieniczek, które zostały przekształcone w okresie późniejszym. Można tu zwiedzić zamek książęcy wybudowany przez mistrza Benedykta z Sandomierza na polecenie Zygmunta I Starego w latach 1512-1519. Zachowanych jest tu też sporo budynków lub kamienic secesyjnych także sporo fabryk i budynków przemysłowych z XIX wieku.

Bogumiła Wiśniewska
źródło zdjęć: Wikipedia

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl