Newsletter - bądź na bieżąco

ilość produktów: koszyk jest pusty

wartość produktów: koszyk jest pusty

Przejdź do koszyka:   koszyk

rejestracja

Sławni ludzie na monetach » Mikołaj Kopernik (1473-1543)

Moneta inaugurująca serię "Wielcy polscy ekonomiści" została poświęcona Mikołajowi Kopernikowi. Srebrne 10-złotówki zostały wybite w nakładzie 15 tys. egzemplarzy. Projekt monety przygotował Sebastian Mikołajczak. Na monecie został wykorzystany fragment oryginalnego tekstu rozprawy Mikołaja Kopernika pt. „Monetae cudendae ratio” znajdującej się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie – Muzeum Książąt Czartoryskich.

Mikołaj  Kopernik znany jest przede wszystkim jako wybitny astronom, który przedstawił prawdziwą budowę Układu Słonecznego, co zapoczątkowało bezprecedensową zmianę w sposobie ludzkiego postrzegania Ziemi we wszechświecie. Ten wielki Polak, słusznie zaliczany do najznamienitszych  umysłów  europejskiego  renesansu, był także duchownym, matematykiem, lekarzem, prawnikiem i tłumaczem. Dał się również poznać jako skuteczny strateg i dowódca, kierując  obroną  Olsztyna  w czasie  wojny z   Krzyżakami. Następnie wykazał się talentami organizacyjnymi, w krótkim czasie odbudowując i uruchamiając gospodarkę terenów spustoszonych najazdem wojsk niemieckiego zakonu. Służył też w dyplomacji i uczestniczył w pracach polskiego Sejmu.

Równie  znaczący  jest  naukowy  dorobek Kopernika z dziedziny ekonomii, który stawia go w jednym  rzędzie z najznakomitszymi twórcami światowej  myśli ekonomicznej. W 1517 r. Kopernik napisał traktat o wypieraniu pieniądza lepszego przez pieniądz gorszy. Zauważył  w nim, że „spodlenie  monety” bywa jedną  z głównych przyczyn upadku państw. Był zatem jednym z pierwszych orędowników nowoczesnej polityki pieniężnej, polegającej na ujednoliceniu waluty znajdującej się w obiegu, stałej trosce o jej wartość i zapobieganiu inflacji, która rujnuje gospodarkę. W pieniądzu rozróżniał wartość kruszcową (valor) i szacunkową  (estimatio), ustanowioną przez emitenta. Według Kopernika wartość kruszcowa dobrej monety powinna odpowiadać jej wartości szacunkowej. Nie oznaczało to jednak sprowadzenia monety do porcji metalu będącej przedmiotem wymiany towarowej. Zawarty w pieniądzu kruszec miał być gwarancją jego ceny, a walor legalnego środka płatniczego nadawały mu specjalne znaki, potwierdzające związek z danym państwem i władcą.

Mimo że poglądy te nie są dziś żadną nowością, w jego  czasach  stanowiły krok  milowy w rozwoju myśli ekonomicznej. Przy tym Kopernik był nie tylko teoretykiem finansów, lecz także współautorem udanej reformy monetarnej, z powodzeniem stosowanej później w innych krajach. To właśnie Kopernik, pierwszy z wielkich polskich ekonomistów,  w 1519 r. zaproponował królowi Zygmuntowi I Staremu objęcie wspólnym systemem monetarnym Polski i podległych jej Prus Królewskich.

Zasady, opisane w traktacie z 1517 r., kilkadziesiąt lat później zostały powtórzone przez angielskiego finansistę Thomasa Greshama i na świecie są dziś najczęściej określane prawem Greshama. Historyczna prawda wymaga jednak, aby zwrócić autorstwo reguły  jej twórcy, choćby poprzez upowszechnianie nazwy: prawo Kopernika-Greshama.

Artur Adamski
folder emisyjny NBP

Zdjęcie: wikipedia.pl, nbp.pl

Skomentuj artykuł na forum

Portal i sklep numizmatyczny, monety, numizmatyka
wszelkie prawa zastrzeżone © 2007-17
adres: ul. Wspólna 50 lok. nr 1 00-684 Warszawa,
tel. +48 22 523 25 26, fax. +48 22 523 25 01, e-mail: info@emonety.pl