Sumo jest rdzennie japońską dyscypliną sportową nierozerwalnie związaną z religią i kulturą narodową. Przypuszcza się, że początków walk sumo należałoby szukać w obrzędach religijnych w VIII wieku p.n.e. W świątyniach shinto podczas obrzędów związanych ze świętem plonów toczyły się walki mające na celu wypędzenie złych duchów i mocy. Według japońskich podań już na przełomie starej i nowej ery zapasy te stawały się coraz popularniejsze a miejsce ich odbywania ze świątyń zaczęło przenosić się na dwór pański. Pierwsza historycznie potwierdzona walka odbyła się na dworze cesarzowej Kogyoku w 642 roku.

 Do tej pory walki sumo są niezwykle zrytualizowane a same życie zawodników też podlega ścisłej niemalże zakonnej regule. Zawodnik sumo bez żadnej rangi zwany jest rikishi mieszka on w jednej z 54 stajni prowadzonej przez emerytowanego już wojownika, czyli maegashirę. Rikishi wstają o 5 rano by zacząć poranny trening, który kończą około godziny 8 rano, kiedy wstają wyżsi rangą zapaśnicy zwani, sekitori. Podczas treningu sekitori, rikishi zajmują się przygotowywaniem posiłku a następnie kąpieli. Po odbyciu kąpieli przez wszystkich mieszkańców stajni zjadany jest pierwszy posiłek około godz. 11. Na posiłek ten składa się duża ilość gotowanych warzyw, smażonych ryb i mięsa oraz spora ilość piwa. Następnie zawodnicy maja czas wolny około 3 godzin, który w większości wykorzystywany jest na drzemkę, dzięki której nabierają masy. Kolejny i zarazem ostatni posiłek spożywany jest około godziny 6. Przed posiłkiem również odbywa się trening. Rikishi mieszkają w wieloosobowych salach i zazwyczaj muszą usługiwać sekitori. Sekitori zazwyczaj mieszkają w pojedynczych pokojach lub też nawet w oddzielnych apartamentach. Wszyscy zawodnicy sumo podzielenie są na 6 dywizji poczynając od najmniej prestiżowej: Jonokuchi, Jonidan, Sandanme, Makushita, Juryo po najbardziej cenioną Makuuchi. W dywizji Makuuchi znajdują się zawodnicy posiadający najwyższą rangę, czyli megashira – wojownicy. Po megashira wysokim stopniami są ozeki i yokozuna. Zapaśnicy sumo oprócz tego, że podzielenie są na dywizje a w ich obrębie na stajnie to jeszcze podzieleni są na wschód i zachód. Podczas zawodów zapaśnicy wschodu walczą z zapaśnikami z zachodu nigdy miedzy sobą chyba ze jest to walka finałowa. Zawody sumo odbywają się 6 razy do roku w miesiącach nieparzystych. Turnieje cesarskie rozgrywane są w Tokio w styczniu, maju i we wrześniu, w Osace w marcu, w Nagoi w lipcu i w Fukuoce w listopadzie. Turnieje trwają 15 dni, podczas których każdy zawodnik niższej rangi musi stoczyć 7 walk a zawodnik wyższej rangi jedna walkę dziennie. O aktualnej randze zawodnika decyduje wynik w turnieju. Zawodnicy mogą po kolejny turnieju wyjechać z niższą rangą niż przyjechali. To odróżnia sumo od innych sportów walki gdzie tytułu posiada się dożywotnio niezależnie od aktualnej formy. Walki nie są podzielone na kategorie wagowe, dlatego też często zdarza się, że zawodnicy trafiają na przeciwnika dwa razy większego lub cięższego.

 Sama walka toczy się w kole o średnicy 4, 55m i wysokości 30 -60 cm. Przed turniejem odbywa się szereg rytuałów mających na celu wypędzenie złych duchów oraz oczyszczenie zawodników, sędziego oraz samego miejsca. N początku turnieju następuje prezentacja zawodników, przed każdą walką zawodnicy sypią ring solą oraz płuczą usta woda. Te całe przygotowania są niezwykle widowiskowe i trwają około 4 minut. Sama walka czasem trwa jedynie kilka sekund. Celem walki jest przewrócenie przeciwnika lub wypchniecie go z koła, przy czym kiedy różnica masy miedzy zawodnikami jest ogromna walki trwają zazwyczaj niezwykle krótko. Zawody zaczynają zawsze najniżsi rangą rikishi a po południu odbywają się walki ozeki i yokozuna. Aby utrzymać swoja dotychczasową pozycje lub tez ją podnieść zawodnicy podczas turnieju muszą osiągnąć wynik dodatni walk. Sumo uprawiane jest zawodowo przez około 800 zawodników. Do 1968 roku sumo mogli uprawiać jedynie Japończycy. Obecnie przepisy te pozwalają innym nacjom na zostanie sumitą. Zapaśnika sumo łatwo jest rozpoznać na ulicy nie tylko ze względu na jego wzrost i wagę, ale przede wszystkim tradycyjny strój. Zapaśnicy powinny nosić tradycyjne sandały geta i haori, nie wolno im także samemu prowadzić samochodu. Sumici tak samo jak geishe należą do tradycyjnej kultury japońskiej, dlatego też często byli portretowani a teraz nawet znaleźli się na monetach.

Bogumiła Wiśniewska

zdjęcia: wikipedia